قراردادهای آتی (فیوچرز)

قراردادهای آتی از شناخته‌شده‌ترین و پرمعامله‌ترین مشتقات هستند. قرارداد آتی توافقی الزام‌آور برای خرید یا فروش یک دارایی پایه، مانند یک شاخص سهام، اوراق قرضه دولتی، یک ارز یا یک کالا، در تاریخ مشخصی در آینده و به قیمتی است که امروز تعیین می‌شود. برخلاف قراردادهای پیمان آتی (Forwards) که به صورت اختصاصی مذاکره می‌شوند، قراردادهای آتی استاندارد هستند و در بورس معامله می‌شوند و یک اتاق پایاپای طرف مقابل هر دو طرف معامله است.

قراردادهای آتی در اصل برای محافظت در برابر تغییرات قیمت ایجاد شدند. برای مثال، یک کشاورز گندم می‌تواند با فروش قرارداد آتی، قیمت محصول فصل بعد را از پیش قطعی کند، در حالی که یک کارخانه آرد می‌تواند با خرید قرارداد آتی قیمت خرید خود را تضمین کند؛ این یک نمونه کلاسیک از پوشش ریسک است. قیمت‌ها صرفاً بر اساس عرضه و تقاضا شکل می‌گیرند و هر دو طرف بدون هیچ شرط دیگری موظف به اجرای قرارداد هستند. در عمل، بیشتر موقعیت‌ها پیش از سررسید بسته می‌شوند و به تحویل نمی‌رسند و بسیاری از قراردادها، مانند قراردادهای آتی شاخص، به صورت نقدی تسویه می‌شوند.

مارجین و اهرم

قراردادهای آتی با مارجین معامله می‌شوند: معامله‌گران به جای پرداخت کل ارزش قرارداد، یک مارجین اولیه واریز می‌کنند و سود و زیان به صورت روزانه تسویه می‌شود. این سازوکار اهرم ایجاد می‌کند. اگر معامله‌گری قراردادی را در 100 واحد (پوینت) بخرد و قیمت به 105 برسد، سود او 5 واحد ضرب در ارزش هر واحد قرارداد است؛ اگر قیمت به 95 برسد، زیان به همین روش محاسبه می‌شود. بنابراین حتی حرکت‌های کوچک قیمت می‌تواند نسبت به سرمایه واریزشده سود یا زیان بزرگی ایجاد کند و زیان‌ها می‌توانند از مارجین اولیه فراتر روند.

بازارهای محبوب قراردادهای آتی

قراردادهای آتی نقدشونده، یعنی قراردادهایی که زیاد معامله می‌شوند، به دلیل شفافیتشان ابزارهای معاملاتی بسیار مناسبی به شمار می‌روند. قراردادهای آتی روی شاخص‌های بزرگ سهام مانند DAX، داوجونز صنعتی (Dow Jones Industrial Average)، S&P 500 و Euro Stoxx 50 به‌ویژه محبوب هستند. قراردادهای آتی نرخ بهره روی اوراق قرضه دولتی آلمان و آمریکا، مانند قرارداد آتی یورو-بوند (Euro-Bund Future) و قرارداد آتی اسناد خزانه 10 ساله آمریکا (10-Year T-Note Future)، نیز نقدشوندگی بسیار بالایی دارند.