سهام

سهام اوراق بهاداری است که بخشی از سرمایه (حقوق صاحبان سهام) یک شرکت سهامی عام را نمایندگی می‌کند و حقوق و فرصت‌های گوناگونی به دارنده خود می‌دهد. هر سهم نشان‌دهنده بخشی از مالکیت شرکت است؛ به این معنا که سهامداران مالکان مشترک شرکت هستند و در امور آن حق اظهارنظر دارند، برای نمونه در مجمع عمومی. در این مجمع تصمیم‌های مهمی گرفته می‌شود، مانند انتخاب اعضای هیئت مدیره یا تقسیم سود سهام که به عنوان سهم سهامداران از سود شرکت به آن‌ها پرداخت می‌شود.

قیمت سهم، قیمت جاری آن در بازار است و بر اساس عرضه و تقاضا تعیین می‌شود. این قیمت ممکن است به دلایل مختلفی نوسان کند، از جمله اخبار شرکت، تحولات اقتصادی و روندهای کلی بازار. ارزش بازار (Market Capitalisation) یک شرکت از ضرب قیمت سهم در تعداد سهام منتشرشده به دست می‌آید و ارزش کلی شرکت را از نگاه بازار نشان می‌دهد. ارزش بازار بالا می‌تواند نشانه یک شرکت بزرگ و از نظر مالی قوی باشد.

ارزش اسمی سهم که اغلب روی برگه سهم درج می‌شود، امروزه معمولاً نقش کم‌اهمیتی دارد، زیرا آنچه در ارزش‌گذاری سهم ملاک است، قیمت بازار آن است. حجم معاملات نشان می‌دهد که در یک بازه زمانی مشخص چه تعداد از سهام یک شرکت معامله شده است. حجم معاملات بالا می‌تواند نشانه علاقه زیاد به سهم و نقدشوندگی بالا باشد.

شرکت‌های بسیار باثبات و معتبر را اغلب «بلوچیپ» (Blue Chip) می‌نامند. این شرکت‌ها معمولاً جایگاه تثبیت‌شده‌ای دارند و نسبتاً امن و قابل اعتماد به شمار می‌روند. مفهوم مهم دیگر در معاملات سهام، ادغام است؛ یعنی دو یا چند شرکت با هم ترکیب می‌شوند و شرکت جدیدی را تشکیل می‌دهند. این موضوع می‌تواند ساختار سهام و ارزش بازار شرکت‌های درگیر را به طور قابل توجهی تغییر دهد.

در جایی که قانون شرکت‌ها اجازه دهد، شرکت می‌تواند در اساسنامه خود «سقف حق رأی» تعیین کند. این سقف تعداد آرایی را که یک سهامدار به تنهایی می‌تواند اعمال کند، صرف‌نظر از تعداد سهامش، محدود می‌کند و هدف آن جلوگیری از کنترل بیش از حد افراد یا گروه‌ها بر تصمیم‌های شرکت است.

سهام و سایر اوراق بهادار با کدهای شناسایی ویژه‌ای مشخص می‌شوند. در آلمان معمولاً از کد 6 کاراکتری WKN استفاده می‌شود، در حالی که در سطح بین‌المللی «شناسه بین‌المللی اوراق بهادار» (ISIN) هر ورقه بهادار را به طور یکتا شناسایی می‌کند. این کدها معامله و مدیریت اوراق بهادار را بسیار آسان‌تر می‌کنند.

به طور خلاصه، سهام ابزار مهمی برای سرمایه‌گذاری و مشارکت در تصمیم‌گیری‌های یک شرکت است و عوامل بسیاری مانند قیمت سهم، سود سهام، حجم معاملات و کدهای شناسایی در آن نقش دارند. معامله‌گران همچنین می‌توانند بدون خرید خود سهام، برای مثال با CFD، روی قیمت سهام معامله کنند؛ در این حالت نه مالکیتی به دست می‌آورند و نه حق رأی.

تجزیه سهام (Stock Split) چیست؟

در تجزیه سهام، قیمت سهم بر اساس یک نسبت مشخص تقسیم می‌شود و تعداد سهام نیز متناسب با آن تغییر می‌کند. برای مثال، در تجزیه «یک به دو» (2-for-1) قیمت سهم نصف و تعداد سهام دو برابر می‌شود، بنابراین ارزش کل دارایی ثابت می‌ماند. شرکت‌ها این کار را انجام می‌دهند تا معامله سهامشان آسان‌تر شود یا برای طیف گسترده‌تری از سرمایه‌گذاران جذاب‌تر باشد. معمولاً بروکرها هنگام اجرای تجزیه، نمودارها، سفارش‌ها و تعداد سهام موجود در پرتفوی را به طور خودکار تعدیل می‌کنند. با این حال، سرمایه‌گذاران و معامله‌گران باید به محض اینکه شرکتی خبر تجزیه قریب‌الوقوع سهام خود را اعلام می‌کند، موقعیت‌های خود را بررسی کنند.

سهام بلوچیپ چیست؟

بلوچیپ‌ها سهم‌های پرمعامله‌ای با ارزش بازار بالا هستند. این سهم‌ها معمولاً وزن زیادی در شاخص‌های مربوط به خود دارند و به شرکت‌های بزرگ و شناخته‌شده‌ای با ارزش بازار بالا تعلق دارند. نمونه‌های کلاسیک آلمانی زیمنس، بایر و SAP هستند که هر سه در سپتامبر 2021، زمانی که شاخص DAX (شاخص اصلی سهام آلمان) از 30 به 40 شرکت گسترش یافت، عضو این شاخص بودند.

سود سهام چیست؟

سود سهام (Dividend) بخشی از سود است که شرکت پذیرفته‌شده در بورس میان سهامداران خود تقسیم می‌کند. در آلمان سود سهام معمولاً سالی یک بار پرداخت می‌شود، در حالی که شرکت‌های آمریکایی معمولاً آن را به صورت فصلی می‌پردازند. سود سهام به ازای هر سهم بیان می‌شود: کل سود تقسیمی بر تعداد کل سهام تقسیم می‌شود. در آلمان، میزان آن در مجمع عمومی سالانه بر اساس پیشنهاد هیئت مدیره و هیئت نظارت تصویب می‌شود؛ در کشورهای دیگر مانند آمریکا، معمولاً هیئت مدیره سود را اعلام می‌کند. اگر عملکرد شرکت ضعیف باشد، کاملاً ممکن است هیچ سودی پرداخت نشود.

ادغام چیست؟

ادغام به ترکیب دو شرکت گفته می‌شود که پیش‌تر مستقل از یکدیگر فعالیت می‌کردند. ادغام می‌تواند به این صورت انجام شود که یک شرکت، شرکت دیگر را خریداری کند یا دو شرکت با یکدیگر یکی شوند و شرکت جدیدی تشکیل دهند. از مزایای احتمالی آن می‌توان به گسترش سبد محصولات یا دسترسی به بازارهای فروش جدید اشاره کرد.

مجمع عمومی چیست؟

مجمع عمومی سالانه (AGM) یک شرکت سهامی عام، نشست سالانه سهامداران و هیئت مدیره و هیئت نظارت شرکت است. این مجمع برای اطلاع‌رسانی به سهامداران و تصمیم‌گیری درباره امور شرکت برگزار می‌شود. سهامداران درباره تصمیم‌های مهم شرکت رأی می‌دهند و حق رأی آن‌ها به تعداد سهامی که در اختیار دارند بستگی دارد. در روز برگزاری مجمع عمومی و نیز هنگام انتشار گزارش‌های فصلی، احتیاط در بازار توصیه می‌شود، زیرا تصمیم‌های اتخاذشده می‌توانند جهش‌های بزرگ قیمتی ایجاد کنند.

سقف حق رأی چیست؟

شرکت‌های سهامی عام می‌توانند در اساسنامه خود حق رأی سهامداران را با تعیین یک سقف محدود کنند. در حالت عادی، حق رأی سهامداران متناسب با تعداد سهام آن‌هاست و بنابراین سهامداران بزرگ‌تر وزن بیشتری دارند. سقف حق رأی به شرکت امکان می‌دهد این اصل را محدود کند. چنین سقفی همه‌جا مجاز نیست؛ برای مثال در آلمان، اصلاحیه‌ای در سال 1998 آن را برای شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس لغو کرد.

شرکت هلدینگ چیست؟

شرکت هلدینگ شرکتی است که فعالیت اصلی آن نه بر محصولات یا خدمات خودش، بلکه بر مدیریت شرکت‌های تابعه متمرکز است. این شرکت نقش شرکت مادر یا شرکت چتری را ایفا می‌کند. باید توجه داشت که «هلدینگ» یک شکل حقوقی نیست، بلکه یک ساختار سازمانی است. در این ساختار، شرکت‌های تابعه از نظر حقوقی مستقل باقی می‌مانند و شرکت مادر مسئول هدایت، اداره و تأمین مالی آن‌هاست.

ISIN چیست؟

ISIN مخفف International Securities Identification Number (شناسه بین‌المللی اوراق بهادار) است. این شناسه ترکیبی 12 کاراکتری از حروف و ارقام است که در بورس‌ها برای شناسایی یکتای اوراق بهادار به کار می‌رود. ISIN با یک کد دوحرفی کشور (برای مثال DE برای آلمان یا US برای ایالات متحده) آغاز می‌شود و پس از آن یک شناسه ملی 9 کاراکتری و یک رقم کنترلی می‌آید.

سهام جدید چیست؟

سهام جدید سهامی است که در جریان افزایش سرمایه منتشر می‌شود. اگر این سهام هنوز به طور کامل از حق دریافت سود سهام برخوردار نباشند، جدا از سهام موجود («قدیمی») در بورس درج و معامله می‌شوند. تنها پس از پرداخت سود سهام بعدی است که سهام جدید با سهام قدیمی برابر می‌شوند.